Reskilling là gì và khi nào cần thực hiện?

Khác với việc chỉ nâng cao năng lực chuyên môn đang có, reskilling tập trung vào việc xây dựng năng lực mới khi bộ kỹ năng hiện tại không còn phù hợp với yêu cầu nghề nghiệp trong tương lai.

Ví dụ, một nhân viên vận hành truyền thống có thể học thêm kỹ năng phân tích dữ liệu để chuyển sang vai trò vận hành dựa trên dữ liệu. Một nhân viên chăm sóc khách hàng có thể học cách sử dụng công cụ tự động hóa và quản lý dữ liệu khách hàng để thích nghi với môi trường làm việc số.

Reskilling thường xuất hiện trong bối cảnh:

·         Công nghệ thay đổi cách thức thực hiện công việc

·         Một số nhiệm vụ cũ bị tự động hóa hoặc giảm nhu cầu

·         Doanh nghiệp thay đổi mô hình vận hành

·         Người lao động muốn chuyển sang một lĩnh vực nghề nghiệp mới

Khái niệm này phản ánh khả năng thích nghi của người lao động trước sự thay đổi, thay vì chỉ tập trung vào việc duy trì những kỹ năng đã có.

Vì sao người đi làm cần hiểu về reskilling?

Sự thay đổi của thị trường lao động khiến kỹ năng từng giúp một người thành công trong quá khứ có thể không còn đủ để đáp ứng yêu cầu mới.

Một vị trí công việc có thể thay đổi về:

·         Công cụ được sử dụng

·         Quy trình vận hành

·         Cách ra quyết định

·         Yêu cầu về khả năng phối hợp

·         Mức độ ứng dụng công nghệ

Khi những thay đổi này xảy ra, người lao động có hai lựa chọn: tiếp tục dựa vào bộ kỹ năng cũ hoặc chủ động xây dựng năng lực mới.

Reskilling giúp người đi làm duy trì khả năng tạo giá trị bằng cách chuyển từ tư duy “giữ một nghề cố định” sang tư duy “liên tục thích nghi với sự thay đổi của nghề nghiệp”.

Điểm quan trọng của reskilling không nằm ở việc học càng nhiều kỹ năng càng tốt, mà là xác định đúng khoảng cách giữa năng lực hiện tại và năng lực cần thiết trong tương lai.

Dấu hiệu cho thấy người đi làm cần thực hiện reskilling

Một người có thể cần reskilling khi nhận thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa kỹ năng hiện có và yêu cầu thực tế của công việc.

Công việc đang thay đổi do công nghệ hoặc tự động hóa

Khi doanh nghiệp đưa vào sử dụng các công cụ mới, một phần nhiệm vụ trước đây có thể được thay thế bằng hệ thống tự động hoặc quy trình số hóa.

Dấu hiệu thường gặp:

·         Công việc lặp lại ngày càng ít được giao

·         Doanh nghiệp yêu cầu sử dụng công cụ mới

·         Đồng nghiệp có kỹ năng công nghệ tạo ra hiệu quả cao hơn

·         Vai trò công việc thay đổi theo hướng cần năng lực mới

Trong trường hợp này, reskilling giúp người lao động chuyển từ việc bị thay thế bởi thay đổi sang khả năng tận dụng thay đổi để tạo ra giá trị mới.

Kỹ năng hiện tại không còn tạo ra lợi thế cạnh tranh

Một kỹ năng có thể từng là lợi thế nhưng dần trở thành yêu cầu cơ bản khi nhiều người đã sở hữu nó.

Người đi làm nên xem xét reskilling khi:

·         Khó tìm cơ hội phát triển mới dù đã có kinh nghiệm

·         Công việc chủ yếu dựa vào kiến thức cũ

·         Khả năng thăng tiến bị giới hạn bởi thiếu kỹ năng mới

·         Thị trường tuyển dụng xuất hiện nhiều yêu cầu khác với trước đây

Reskilling trong trường hợp này giúp mở rộng năng lực thay vì chỉ phụ thuộc vào kinh nghiệm tích lũy trong quá khứ.

Muốn chuyển sang một vai trò hoặc lĩnh vực mới

Reskilling cũng cần thiết khi một người muốn thay đổi hướng phát triển nghề nghiệp.

Ví dụ:

·         Nhân sự học thêm phân tích dữ liệu để chuyển sang vai trò HR Analytics

·         Nhân viên kinh doanh học kỹ năng quản trị sản phẩm để chuyển sang Product Management

·         Nhân viên văn phòng học kỹ năng số để tham gia các vị trí liên quan đến công nghệ

Quá trình này không bắt đầu từ con số không, vì người lao động vẫn có thể tận dụng kỹ năng nền tảng, kinh nghiệm ngành và hiểu biết về môi trường làm việc.

Reskilling khác gì với upskilling?

Reskilling và upskilling đều liên quan đến việc phát triển kỹ năng, nhưng mục tiêu khác nhau.

Có thể hiểu đơn giản:

·         Upskilling giúp một người làm tốt hơn công việc đang có

·         Reskilling giúp một người có khả năng đảm nhận công việc mới

Trong thực tế, hai quá trình này có thể kết hợp với nhau khi người lao động vừa cần củng cố kỹ năng hiện tại vừa cần xây dựng năng lực mới.

Khi nào nên bắt đầu reskilling?

Thời điểm phù hợp để reskilling thường là trước khi sự thay đổi trở thành áp lực bắt buộc.

Một số thời điểm nên cân nhắc:

·         Khi ngành nghề đang có sự thay đổi rõ rệt

·         Khi doanh nghiệp bắt đầu chuyển đổi mô hình hoạt động

·         Khi nhận thấy kỹ năng hiện tại có nguy cơ giảm giá trị

·         Khi muốn chuẩn bị cho bước tiến nghề nghiệp tiếp theo

Reskilling hiệu quả thường bắt đầu bằng việc đánh giá:

·         Kỹ năng hiện tại đang có

·         Kỹ năng thị trường đang cần

·         Khoảng cách giữa hai nhóm kỹ năng

·         Cách thức học phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp

Việc học kỹ năng mới không nhất thiết phải bắt đầu bằng một chương trình dài hạn. Người đi làm có thể bắt đầu từ các khóa học ngắn, dự án thực tế, trải nghiệm công việc mới hoặc sự hướng dẫn từ người có kinh nghiệm.

Cách tiếp cận reskilling hiệu quả cho người đi làm

Một quá trình reskilling thường cần có định hướng rõ ràng thay vì học theo xu hướng.

Các bước cơ bản gồm:

1.    Xác định mục tiêu nghề nghiệp trong tương lai

Người học cần biết mình muốn duy trì, mở rộng hay chuyển đổi hướng phát triển nghề nghiệp.

2.    Đánh giá khoảng cách kỹ năng

So sánh giữa năng lực hiện tại và yêu cầu của vai trò mong muốn giúp xác định nhóm kỹ năng cần ưu tiên.

3.    Chọn kỹ năng có giá trị ứng dụng cao

Nên tập trung vào những kỹ năng có khả năng tạo ra giá trị trong công việc thực tế thay vì chỉ tích lũy chứng chỉ.

4.    Kết hợp học tập với thực hành

Kỹ năng mới chỉ thực sự phát triển khi được áp dụng vào tình huống thực tế.

5.    Liên tục cập nhật và điều chỉnh

Reskilling không phải một hoạt động chỉ thực hiện một lần, mà là quá trình thích nghi liên tục với sự thay đổi của nghề nghiệp.

Những hiểu lầm phổ biến về reskilling

Một số người cho rằng reskilling chỉ dành cho người muốn đổi nghề hoàn toàn. Tuy nhiên, reskilling cũng cần thiết cho những người vẫn ở trong cùng một ngành nhưng công việc đang thay đổi.

Một hiểu lầm khác là phải bắt đầu lại từ đầu khi reskilling. Trên thực tế, người lao động thường có thể kết hợp kỹ năng mới với kinh nghiệm sẵn có để tạo ra lợi thế riêng.

Ví dụ, một chuyên gia trong ngành tài chính học thêm công nghệ dữ liệu không trở thành người mới hoàn toàn, mà trở thành người có khả năng kết hợp hiểu biết tài chính với năng lực phân tích dữ liệu.

Vì vậy, reskilling không phải là phủ nhận kinh nghiệm cũ mà là tái cấu trúc năng lực để phù hợp với bối cảnh mới.

Reskilling là khả năng chuyển đổi kỹ năng nhằm giúp người đi làm thích nghi với sự thay đổi của công việc, công nghệ và thị trường lao động. Người lao động nên cân nhắc reskilling khi kỹ năng hiện tại không còn đáp ứng yêu cầu mới, khi công việc thay đổi hoặc khi muốn mở rộng hướng phát triển nghề nghiệp.

Chủ động reskilling giúp mỗi cá nhân không chỉ ứng phó với sự thay đổi mà còn tạo thêm cơ hội phát triển trong môi trường làm việc liên tục biến đổi.