Cách ưu tiên kỹ năng cần học khi công việc thay đổi

Vì sao cần ưu tiên kỹ năng thay vì học tất cả kỹ năng mới

Sự thay đổi trong công việc thường kéo theo sự thay đổi về nhiệm vụ, công cụ, quy trình hoặc tiêu chuẩn hiệu quả. Nếu tiếp cận việc học một cách ngẫu nhiên, người học có thể dành nhiều thời gian cho những kỹ năng ít tạo tác động trong khi bỏ qua những năng lực quan trọng hơn.

Ưu tiên kỹ năng giúp tập trung nguồn lực vào những năng lực có khả năng:

·         Giải quyết trực tiếp yêu cầu công việc mới

·         Giảm khoảng cách giữa năng lực hiện tại và kỳ vọng của vai trò

·         Tăng khả năng thích nghi với thay đổi

·         Tạo nền tảng cho các kỹ năng nâng cao hơn

Một kỹ năng có giá trị cao không chỉ vì nó mới mà vì nó giúp người học hoàn thành công việc tốt hơn trong bối cảnh mới.

Xác định mức độ cần thiết của từng kỹ năng đối với công việc mới

Mức độ cần thiết phản ánh vai trò của kỹ năng trong việc đáp ứng yêu cầu công việc hiện tại.

Có thể đánh giá kỹ năng theo ba nhóm:

Kỹ năng bắt buộc

Đây là những kỹ năng nếu thiếu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hoàn thành nhiệm vụ.

Ví dụ, khi công việc chuyển sang sử dụng một hệ thống quản lý mới, khả năng vận hành hệ thống đó trở thành kỹ năng cần ưu tiên cao.

Kỹ năng hỗ trợ hiệu suất

Đây là những kỹ năng giúp cải thiện chất lượng hoặc tốc độ làm việc nhưng chưa phải điều kiện bắt buộc.

Nhóm này thường được học sau khi các kỹ năng nền tảng đã được đáp ứng.

Kỹ năng phát triển dài hạn

Đây là những kỹ năng có thể tạo lợi thế trong tương lai nhưng chưa tạo ảnh hưởng lớn đến yêu cầu trước mắt.

Những kỹ năng này nên được đưa vào kế hoạch phát triển dài hạn thay vì ưu tiên ngay lập tức.

Đánh giá khoảng cách năng lực trước khi quyết định học gì

Khoảng cách năng lực là sự khác biệt giữa khả năng hiện tại và mức độ năng lực cần có để đáp ứng công việc.

Có thể xác định khoảng cách này qua các bước:

Xác định năng lực hiện tại

Cần đánh giá:

·         Những kỹ năng đã thành thạo

·         Những kỹ năng chỉ mới biết cơ bản

·         Những kỹ năng chưa từng được tiếp cận

Việc đánh giá chính xác giúp tránh học lại những nội dung đã biết hoặc bỏ sót điểm yếu quan trọng.

Xác định mức năng lực cần đạt

Mỗi kỹ năng cần có một mức mục tiêu cụ thể.

Ví dụ:

·         Biết khái niệm cơ bản

·         Có thể sử dụng trong công việc

·         Có thể xử lý tình huống phức tạp

·         Có thể hướng dẫn người khác

Không phải mọi kỹ năng đều cần đạt mức chuyên gia. Mức độ cần thiết phụ thuộc vào vai trò công việc.

Xác định khoảng cách cần bù đắp

Kỹ năng có khoảng cách lớn và ảnh hưởng cao đến công việc thường cần được ưu tiên trước.

Ngược lại, kỹ năng có khoảng cách nhỏ hoặc ít liên quan có thể được học sau.

Kết hợp mức độ cần thiết và khoảng cách năng lực để xếp thứ tự học

Hai yếu tố quan trọng cần được xem xét cùng nhau:

Cách đánh giá này giúp tránh hai sai lầm phổ biến:

·         Học kỹ năng mới chỉ vì đang phổ biến nhưng không phục vụ công việc

·         Học kỹ năng khó nhưng chưa tạo tác động thực tế

Kỹ năng cần ưu tiên nhất thường là kỹ năng vừa quan trọng đối với công việc vừa có khoảng cách năng lực lớn.

Xem xét tác động thực tế trước khi đầu tư thời gian học

Ngoài mức độ cần thiết và khoảng cách năng lực, cần đánh giá khả năng tạo ra kết quả sau khi học.

Một kỹ năng có giá trị cao thường có các đặc điểm:

·         Được sử dụng thường xuyên trong công việc

·         Giúp cải thiện hiệu suất rõ ràng

·         Giúp giải quyết vấn đề đang tồn tại

·         Có khả năng mở rộng sang nhiều nhiệm vụ khác

Ví dụ, khi một nhân sự chuyển sang vai trò quản lý, kỹ năng phân tích dữ liệu có thể hữu ích, nhưng kỹ năng giao tiếp, phân bổ công việc và phản hồi hiệu quả có thể tạo tác động trực tiếp hơn trong giai đoạn đầu.

Xây dựng kế hoạch học kỹ năng theo thứ tự ưu tiên

Sau khi xác định nhóm kỹ năng quan trọng, có thể xây dựng lộ trình học theo ba giai đoạn:

Giai đoạn 1: Bù đắp khoảng cách cấp thiết

Tập trung vào những kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc hiện tại.

Mục tiêu là đạt mức có thể áp dụng trong thực tế.

Giai đoạn 2: Nâng cao năng lực thực hiện

Sau khi có nền tảng, tiếp tục phát triển kỹ năng để tăng hiệu quả, tốc độ và chất lượng công việc.

Giai đoạn 3: Chuẩn bị cho thay đổi tiếp theo

Đầu tư vào những kỹ năng có khả năng tạo lợi thế trong tương lai.

Cách tiếp cận này giúp việc học trở thành quá trình phát triển liên tục thay vì phản ứng bị động trước thay đổi.

Những sai lầm thường gặp khi ưu tiên kỹ năng cần học

Một số cách tiếp cận có thể làm giảm hiệu quả học tập:

Chọn kỹ năng theo xu hướng thay vì nhu cầu thực tế

Một kỹ năng phổ biến chưa chắc là kỹ năng quan trọng nhất đối với vai trò cụ thể.

Đánh giá thấp kỹ năng nền tảng

Những kỹ năng như giao tiếp, tư duy phân tích hoặc quản lý công việc thường tạo nền tảng cho nhiều năng lực chuyên môn khác.

Không xác định mức năng lực cần đạt

Học không có mục tiêu rõ ràng dễ dẫn đến việc biết nhiều nhưng không áp dụng được.

Không cập nhật lại ưu tiên

Yêu cầu công việc tiếp tục thay đổi, vì vậy danh sách kỹ năng cần học cũng cần được đánh giá định kỳ.

Việc ưu tiên kỹ năng cần học khi công việc thay đổi nên bắt đầu từ việc hiểu rõ yêu cầu mới, đánh giá khoảng cách năng lực và xác định kỹ năng nào tạo tác động lớn nhất. Khi kết hợp mức độ cần thiết với khoảng cách năng lực, người học có thể tập trung đúng nguồn lực, rút ngắn thời gian thích nghi và phát triển năng lực phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp.