Phân biệt game based learning và gamification

Game based learning sử dụng chính trò chơi như một môi trường học tập, trong đó người học đạt được mục tiêu kiến thức hoặc kỹ năng thông qua việc chơi. Ngược lại, gamification không biến hoạt động học thành một trò chơi hoàn chỉnh mà đưa các yếu tố thiết kế trò chơi vào một hoạt động học tập thông thường nhằm tăng mức độ tham gia và động lực.

Sự khác biệt cốt lõi nằm ở câu hỏi: trò chơi đóng vai trò là nền tảng để học hay chỉ là cơ chế hỗ trợ việc học.

Game based learning tạo trải nghiệm học tập thông qua chính trò chơi

Game based learning (học dựa trên trò chơi) là phương pháp trong đó trò chơi được thiết kế hoặc lựa chọn như một công cụ chính để đạt mục tiêu giáo dục.

Người học không chỉ chơi để giải trí mà phải thực hiện các nhiệm vụ, giải quyết vấn đề, đưa ra quyết định hoặc khám phá tình huống trong môi trường trò chơi. Quá trình chơi chính là quá trình tiếp nhận và vận dụng kiến thức.

Ví dụ:

·         Một trò chơi mô phỏng kinh doanh giúp học sinh học cách quản lý tài chính

·         Một trò chơi chiến thuật giúp người học phát triển tư duy lập kế hoạch

·         Một trò chơi mô phỏng phòng thí nghiệm giúp sinh viên thực hành quy trình khoa học

Trong game based learning, trò chơi có ba vai trò chính:

·         Tạo môi trường trải nghiệm

·         Cung cấp thử thách gắn với mục tiêu học tập

·         Cho phép người học học thông qua hành động và phản hồi

Điểm quan trọng là nếu loại bỏ yếu tố trò chơi, trải nghiệm học tập sẽ thay đổi đáng kể vì trò chơi chính là cấu trúc trung tâm của phương pháp.

Gamification đưa yếu tố trò chơi vào hoạt động học tập có sẵn

Gamification (trò chơi hóa) là việc áp dụng các yếu tố thiết kế từ trò chơi vào một hoạt động không phải trò chơi để tăng động lực và mức độ tham gia.

Trong giáo dục, gamification thường được triển khai bằng cách bổ sung:

·         Điểm số

·         Huy hiệu

·         Cấp độ

·         Bảng xếp hạng

·         Nhiệm vụ

·         Phần thưởng

·         Hệ thống thử thách

Ví dụ:

·         Giáo viên trao huy hiệu khi học sinh hoàn thành chuỗi bài tập

·         Nền tảng học trực tuyến sử dụng thanh tiến độ để khuyến khích duy trì việc học

·         Lớp học chia nhiệm vụ thành các cấp độ giống như quá trình vượt màn trong trò chơi

Ở gamification, nội dung học tập vẫn là hoạt động chính. Các yếu tố trò chơi chỉ được thêm vào để làm cho quá trình học hấp dẫn hơn, tạo động lực hoặc duy trì sự tham gia.

Nếu loại bỏ điểm thưởng hoặc bảng xếp hạng, hoạt động học tập cơ bản vẫn có thể tiếp tục.

Game based learning và gamification khác nhau ở cấu trúc trải nghiệm

Sự khác biệt lớn nhất giữa hai phương pháp nằm ở cách xây dựng trải nghiệm cho người học.

Có thể hiểu đơn giản:

·         Game based learning trả lời câu hỏi: “Làm thế nào để người học học thông qua trò chơi?”

·         Gamification trả lời câu hỏi: “Làm thế nào để hoạt động học trở nên hấp dẫn hơn bằng yếu tố trò chơi?”

Cơ chế tạo động lực của hai phương pháp có điểm khác nhau

Game based learning tạo động lực thông qua trải nghiệm nhập vai, khám phá và giải quyết vấn đề.

Người học thường được thúc đẩy bởi:

·         Mong muốn vượt qua thử thách

·         Sự tò mò về kết quả

·         Cảm giác kiểm soát trong quá trình chơi

·         Phản hồi trực tiếp từ hành động

Ví dụ, trong một trò chơi mô phỏng, người học có thể thử nghiệm nhiều chiến lược khác nhau và quan sát kết quả mà không chịu hậu quả thực tế.

Gamification tạo động lực chủ yếu thông qua các tín hiệu tiến bộ và phần thưởng.

Các cơ chế phổ biến gồm:

·         Hoàn thành mục tiêu nhỏ để tạo cảm giác tiến bộ

·         Nhận điểm hoặc huy hiệu để ghi nhận thành tích

·         So sánh thứ hạng để tăng tính cạnh tranh

·         Chia nhỏ nhiệm vụ để giảm cảm giác quá tải

Vì vậy, game based learning thường tập trung vào trải nghiệm nhận thức, còn gamification thường tập trung vào duy trì hành vi học tập.

Khi nào nên sử dụng game based learning và khi nào nên dùng gamification

Việc lựa chọn phụ thuộc vào mục tiêu giáo dục.

Game based learning phù hợp khi mục tiêu là:

·         Mô phỏng tình huống thực tế

·         Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề

·         Cho phép người học thực hành trong môi trường an toàn

·         Học thông qua trải nghiệm và thử nghiệm

Ví dụ:

·         Đào tạo nghề nghiệp

·         Mô phỏng khoa học

·         Học chiến lược

·         Rèn luyện kỹ năng ra quyết định

Gamification phù hợp khi mục tiêu là:

·         Tăng sự tham gia

·         Duy trì thói quen học tập

·         Khuyến khích hoàn thành nhiệm vụ

·         Tạo động lực cho hoạt động học dài hạn

Ví dụ:

·         Ứng dụng học ngoại ngữ

·         Hệ thống quản lý học tập trực tuyến

·         Chương trình học theo tiến độ

·         Hoạt động luyện tập lặp lại

Hai phương pháp cũng có thể kết hợp. Một khóa học có thể sử dụng trò chơi mô phỏng làm hoạt động chính và thêm hệ thống điểm hoặc huy hiệu để duy trì động lực.

Những hiểu lầm phổ biến về game based learning và gamification

Một hiểu lầm thường gặp là cho rằng bất kỳ hoạt động học nào có điểm số hoặc phần thưởng đều là game based learning.

Thực tế, điểm số và huy hiệu chỉ là yếu tố gamification. Chúng không tạo thành một trò chơi hoàn chỉnh nếu người học vẫn đang thực hiện hoạt động học truyền thống.

Một hiểu lầm khác là game based learning chỉ phù hợp với trẻ em.

Trên thực tế, game based learning có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực đào tạo chuyên môn khi cần mô phỏng tình huống phức tạp, thực hành kỹ năng hoặc phát triển tư duy chiến lược.

Sự khác biệt quan trọng không nằm ở việc có sử dụng yếu tố trò chơi hay không, mà nằm ở vai trò của trò chơi trong trải nghiệm học tập.

Cách lựa chọn phương pháp phù hợp cho thiết kế giáo dục

Khi thiết kế một hoạt động học tập, có thể xem xét các câu hỏi sau:

·         Người học có cần thực hành trong một môi trường mô phỏng hay không

·         Mục tiêu là phát triển năng lực hay duy trì động lực học tập

·         Nội dung có thể chuyển thành một trò chơi hoàn chỉnh hay chỉ cần thêm cơ chế trò chơi

·         Người học cần trải nghiệm khám phá hay cần được khuyến khích hoàn thành nhiệm vụ

Nếu câu trả lời tập trung vào trải nghiệm, thử nghiệm và giải quyết vấn đề, game based learning thường phù hợp hơn.

Nếu vấn đề chính là thiếu động lực, thiếu duy trì hoặc giảm mức độ tham gia, gamification có thể là lựa chọn hiệu quả hơn.

Game based learning và gamification đều khai thác sức mạnh của trò chơi trong giáo dục nhưng tạo ra giá trị theo hai hướng khác nhau. Game based learning biến trò chơi thành môi trường để học, trong khi gamification biến hoạt động học thành trải nghiệm có nhiều đặc điểm giống trò chơi hơn.

Hiểu đúng sự khác biệt này giúp nhà giáo dục lựa chọn phương pháp phù hợp với mục tiêu, đối tượng học tập và kết quả mong muốn.